Tien jaar geleden klonk een wolf in België nog als een sprookje. In 2026 is het een vaste realiteit: de wolf in België telt intussen een vijftigtal dieren in Wallonië, meerdere roedels met welpen en een kleinere, nauw opgevolgde aanwezigheid in Vlaanderen. Deze zomer bereikte het aantal aanvallen op vee een ongezien niveau in de Hoge Venen en in de provincie Luxemburg, en de Europese beschermingsstatus van de soort werd verlaagd.
In dit dossier zetten we de feiten op een rij: hoeveel wolven er bij ons leven, waar de roedels zitten, wat de wet zegt na de Europese afzwakking, hoe veehouders geholpen worden en hoe je reageert als je een wolf ontmoet in het bos. De cijfers komen van het Waalse Réseau Loup (SPW), het INBO en de Belgische pers; het blijven schattingen, want een dier dat zo mobiel is tellen, is geen exacte wetenschap.
De natuurlijke terugkeer van de wolf in België: een tijdlijn
De wolf werd eind 19de, begin 20ste eeuw in onze streken uitgeroeid. Meer dan een eeuw lang leefde België zonder wolven. Zijn terugkeer is geen herintroductie: hij kwam op eigen kracht terug, dankzij de Europese bescherming via het Verdrag van Bern en de Habitatrichtlijn van 1992, vanuit populaties in Duitsland, Polen, Frankrijk en de Alpen.
- 2016: eerste genetisch bewijs van een wolf op het plateau des Tailles.
- 2017: oprichting van het Réseau Loup door het Waals Gewest.
- 2018: eerste bevestigde beelden van het mannetje Akela in de Hoge Venen, afkomstig uit een roedel in het noorden van Tsjechië.
- 2018-2019: in Vlaanderen vestigen wolvin Naya en daarna mannetje August zich in Limburg.
- December 2020: wolvin Maxima uit Nedersaksen voegt zich bij Akela; eerste Waalse worp in 2021.
- 2024: Maxima komt om in het verkeer.
- 2026: meer dan 50 wolven geschat in Wallonië, een nieuwe zone van permanente aanwezigheid in juni, en Akela sterft eind zomer in Duitsland.
Hoeveel wolven zijn er in België in 2026?
Volgens de schattingen van de coördinator van het Réseau Loup in het najaar van 2026 leven er in Wallonië meer dan 50 wolven en welpen, verdeeld over een zevental roedels. Een veertigtal daarvan zou in het arrondissement Verviers leven, verspreid over 18 gemeenten. Alle huidige Waalse roedels zouden rechtstreeks of onrechtstreeks afstammen van het stichterspaar Akela en Maxima.
In Vlaanderen is de situatie veel kwetsbaarder. Na de dood van wolvin Noëlla in het voorjaar van 2026 zou de Limburgse roedel nog maar uit enkele jonge dieren bestaan, en experts spreken van drie à vijf wolven die er vast verblijven. Doortrekkende dieren worden regelmatig gemeld in de Antwerpse Kempen, onder meer rond Wuustwezel. In Brussel is geen vaste aanwezigheid gedocumenteerd.
Die cijfers veranderen snel: elk jaar verlaten jonge wolven hun geboorteroedel op zoek naar een eigen territorium, soms honderden kilometers verder. Een cijfer tot op de eenheid zegt dus weinig; onthoud vooral de grootteorde.
Waar leeft de wolf in Wallonië? De zones van permanente aanwezigheid
Om preventie te organiseren, bakent Wallonië zones van permanente aanwezigheid af (ZPP), waar een roedel of koppel zich stabiel heeft gevestigd. In 2020 besloeg één ZPP van 43.000 hectare de Hoge Venen. In 2026 werd die zone uitgebreid tot ongeveer 70.000 hectare, verdeeld over vier roedelterritoria.
- Hoge Venen en Oostkantons: de historische bakermat, met meerdere aangrenzende roedels.
- Luikse Ardennen: nieuwe ZPP sinds 25 juni 2026, ongeveer 11.400 hectare (Theux, Spa, Stoumont, Stavelot).
- Woud van Anlier: een koppel met welpen waargenomen in 2025-2026.
- Massief van Saint-Hubert: een koppel dat zich eind 2025 vestigde, met jongen in 2026.
Buiten die zones kunnen zwervende wolven bijna overal ten zuiden van de lijn Samber-Maas opduiken, en soms ook noordelijker. De officiële kaart wordt door de SPW bijgewerkt op het Waalse biodiversiteitsportaal.
Biologie en gedrag: wat je moet weten over de wolf
De grijze wolf (Canis lupus) is een sociale hondachtige. Een roedel is meestal een familie: een broedend koppel, de jongen van het jaar en soms die van het jaar ervoor. Een roedelterritorium beslaat vaak 150 tot 300 km², waardoor een regio als de onze maar een beperkt aantal families kan herbergen.
Welpen worden in de lente geboren, meestal in april of mei. Rond de leeftijd van één à twee jaar verlaten veel jongen de roedel: dat is de dispersie, een periode waarin alleenstaande wolven door landbouw- of randstedelijk gebied trekken en een groot deel van de aanvallen op huisdieren en vee plegen.
In België eet de wolf vooral wild: reeën, edelherten en everzwijnen. Zo speelt hij een regulerende rol in bossen waar de hoefdierpopulaties vaak als te hoog worden beschouwd. Tijdens de hertenbronst merken boswachters trouwens dat herten hun verplaatsingen aanpassen in gebieden waar roedels actief zijn.
Is de wolf gevaarlijk voor de mens?
Kort antwoord: het risico is uiterst klein. De Waalse bosdiensten herhalen dat de wolf meer schrik heeft van de mens dan omgekeerd. Sinds de terugkeer van de soort in West-Europa blijven ernstige incidenten met gezonde wilde wolven uitzonderlijk, en de meeste historische gevallen betroffen dieren met hondsdolheid of dieren die gewend waren gevoederd te worden.
Het echte gevaar is gewenning. Een wolf die de mens associeert met voedsel (afval, lokaas, bewust voederen) kan zijn natuurlijke schuwheid verliezen. Daarom is het sterk afgeraden, en verboden, om wilde dieren te voederen, en volgen de overheden elk dier met ongewoon gedrag van dichtbij op.
Wat doe je als je een wolf tegenkomt in het bos?
Een wolf tegenkomen is zeldzaam, en meestal verdwijnt het dier nog voor je het gezien hebt. Gebeurt het toch, dan zijn dit de juiste reflexen:
- Blijf rustig, loop niet weg en draai je niet bruusk om.
- Probeer het dier nooit te benaderen, te volgen of te voederen, ook niet voor een foto.
- Gaat het dier niet weg, maak je dan kenbaar: praat luid, klap in je handen, steek je armen omhoog.
- Hou je hond aan de lijn: dat is de regel in het bos en de beste preventie tegen een confrontatie tussen hondachtigen.
- Trek je langzaam terug en laat het dier een vluchtweg.
- Meld je waarneming via waarnemingen.be of, in Wallonië, via het online formulier van het Réseau Loup, liefst met foto of video.
Een wolf die even blijft staan om een wandelaar te bekijken, is daarom nog niet agressief: vaak is het de nieuwsgierigheid van een jong dier. Zulk gedrag melden helpt wetenschappers om dieren op te sporen die extra opvolging verdienen.
Aanvallen op vee: de balans van 2026
Dit is de kern van het debat. Sinds eind juni 2026 registreerde het Réseau Loup een ongezien aantal aanvallen op huisdieren en vee in Wallonië, vooral in de gemeenten Nassogne en Tenneville. De regionale pers meldde zo’n 85 aanvallen in de provincie Luxemburg in de eerste negen maanden van het jaar, en ook verschillende bedrijven in Jalhay en de regio Verviers werden getroffen, zelfs met kalveren als slachtoffer.
Schapen en geiten blijven de eerste slachtoffers, omdat ze vaak in kleine groepen, slecht beschermd en soms door particulieren worden gehouden. Aanvallen op runderen, veulens of paarden bestaan, maar zijn zeldzamer. Ze gaan vaak uit van jonge zwervende wolven of van een roedel die geleerd heeft een makkelijke prooi te benutten.
De SPW publiceert een tabel met aanvallen en een status per dossier (wolf bevestigd, mogelijk, uitgesloten), opgesteld na een terreinbezoek en zo nodig een genetische analyse. Die nauwkeurigheid is belangrijk: een deel van de schade die aan de wolf wordt toegeschreven, blijkt in werkelijkheid van loslopende honden te komen.
Vergoeding en omheiningen: welke steun voor veehouders?
In Vlaanderen is het Agentschap Natuur en Bos (ANB) bevoegd. Het vergoedt schade door de wolf aan vee en ondersteunt preventie, onder meer met wolfwerende rasters, in gebieden waar de wolf aanwezig is. Wallonië werkt sinds 2020 met een Plan Loup, waarvan in 2026 een nieuwe versie in voorbereiding is. In grote lijnen voorziet het Waalse systeem in:
- een vergoeding voor gedode of gewonde dieren wanneer de rol van de wolf niet kan worden uitgesloten, aan te vragen via het officiële formulier van het Gewest;
- subsidies tot 80 % voor beschermingsmateriaal (versterkte schrikdraad) in zones van permanente aanwezigheid, onder voorwaarden over de kuddegrootte;
- een bezoek van een expert die advies geeft over de bescherming van de percelen na een bevestigde aanval.
Veehoudersorganisaties vinden die maatregelen ontoereikend: lange wachttijden voor vergoedingen, strengere voorwaarden na een eerste aanval, hoge kosten voor aangepaste omheiningen (zo’n 10 euro per meter volgens een vertegenwoordiger van de sector) en extra werk. Controleer de actuele voorwaarden steeds bij het ANB of op wallonie.be, want ze veranderen regelmatig.
De juridische status van de wolf na de Europese afzwakking
In 2025 zette de Europese Unie een belangrijke stap. Na de wijziging van het Verdrag van Bern eind 2024 keurde de Raad van de EU op 5 juni 2025 de herziening van de Habitatrichtlijn goed: de wolf verhuisde van de bijlage met « strikt beschermde » naar die met « beschermde » soorten. De tekst verscheen op 24 juni 2025 in het Publicatieblad, en de lidstaten hebben ongeveer 18 maanden om dit, als ze dat willen, in hun wetgeving om te zetten.
Concreet geeft die afzwakking meer speelruimte, maar de kernverplichting blijft: de soort in een gunstige staat van instandhouding houden. In België is natuur een gewestelijke bevoegdheid, en zowel Vlaanderen als Wallonië behouden voorlopig een strikt beschermingsregime. Er bestaat geen algemene afschotvergunning. Alleen gerichte, omkaderde en gemotiveerde afwijkingen, bijvoorbeeld om een probleemwolf te verjagen, zijn denkbaar.
Volgens het Réseau Loup kan regulering pas besproken worden wanneer de soort een gunstige staat van instandhouding heeft bereikt, wat bijvoorbeeld zou betekenen dat alle geschikte leefgebieden ten zuiden van de lijn Samber-Maas bezet zijn. Zover is het nog lang niet.
De wolf, een troef voor de biodiversiteit?
Ecologen spreken van een cascade-effect. Door druk uit te oefenen op herten en everzwijnen, en vooral door hun gedrag te veranderen, kan de wolf de vraatschade aan jonge bomen verminderen en de natuurlijke verjonging van bossen bevorderen. Hij doodt ook vooral zieke of verzwakte dieren en laat karkassen achter waar veel aaseters van profiteren.
Die effecten zijn geen wondermiddel en hangen af van de context: in sterk versnipperde landschappen zoals de onze wegen jacht, wegen en landbouw veel zwaarder door. Toch blijft de terugkeer van een grote predator een teken van gezondere bosecosystemen, net als de terugkeer van de wilde kat. Wil je meer weten over de fauna bij ons, lees dan ook ons dossier over de egel in de tuin in de winter.
Samenleven met de wolf: de juiste reflexen voor iedereen
Voor veehouders en dierenhouders
- Kleine herkauwers ’s nachts binnenhalen, zeker in gebieden waar de wolf vast aanwezig is.
- Schrikdraadrasters van minstens 1,20 m met meerdere draden plaatsen en goed onderhouden.
- Kuddebeschermingshonden overwegen, of anders andere afschrikmiddelen (licht, menselijke aanwezigheid).
- Elke aanval snel melden om aanspraak te kunnen maken op een vergoeding.
Voor wandelaars en bewoners
- Op de paden blijven en je hond aan de lijn houden.
- Nooit voedselresten achterlaten of wilde dieren voederen.
- Waarnemingen delen met de officiële meldpunten in plaats van op sociale media met een precieze locatie.
- Je informeren bij betrouwbare bronnen: INBO, ANB, Natuurpunt, de SPW of Natagora.
De wolf in België: wat je moet onthouden in 2026
De wolf in België is geen toevallige passant meer: met een vijftigtal dieren in Wallonië en een kwetsbare aanwezigheid in Vlaanderen hoort hij voortaan bij onze fauna. De snelle uitbreiding, de toename van het aantal aanvallen en de Europese afzwakking maken van 2026 een scharnierjaar, met een nieuw Waals Plan Loup in aantocht. Tussen bescherming van de biodiversiteit en steun aan veehouders wordt het samenleven stap voor stap opgebouwd, en iedereen kan daar met eenvoudige gebaren aan bijdragen.
FAQ: veelgestelde vragen over de wolf in België
Hoeveel wolven zijn er in België in 2026?
Schattingen spreken van meer dan 50 wolven en welpen in Wallonië, verdeeld over een zevental roedels, en van drie à vijf vaste wolven in Vlaanderen, vooral in Limburg. Het blijven grootteordes.
Waar kun je wolven zien in België?
De roedels leven in de Hoge Venen, de Luikse Ardennen, het Woud van Anlier en het massief van Saint-Hubert; in Vlaanderen vooral in Limburg. Waarnemingen zijn zeldzaam en het is afgeraden ze actief op te zoeken om de dieren niet te storen.
Valt de wolf mensen aan in België?
Sinds de terugkeer van de soort is in België geen enkele aanval op een mens geregistreerd. Wilde wolven mijden mensen; het grootste risico betreft huisdieren en vee.
Wat moet ik doen als een wolf mijn schapen aanvalt?
Meld de schade zo snel mogelijk: in Vlaanderen bij het ANB, in Wallonië bij het DNF of het Réseau Loup. Vraag daarna een vergoeding aan via het officiële formulier en bewaar foto’s en bewijsmateriaal.
Mag je een wolf doden in België?
Nee. De wolf blijft een beschermde soort in Vlaanderen en Wallonië, ook na de Europese afzwakking van 2025. Een wolf doden is een misdrijf; alleen officiële, gerichte afwijkingen zijn denkbaar.
Wat is het verschil tussen een wolf en een wolfshond?
De wolf heeft langere poten, een smalle borst, een rechte hangende staart en kortere oren. Alleen een genetische analyse geeft echter zekerheid, daarom is het belangrijk waarnemingen te melden.
Werd de wolf in België uitgezet?
Nee. De terugkeer van de wolf in België is volledig natuurlijk: de eerste dieren kwamen op eigen kracht uit Duitsland en andere Centraal-Europese landen.
Hoe meld ik een waarneming van een wolf?
In Vlaanderen via waarnemingen.be of het INBO; in Wallonië via het formulier van het Réseau Loup op het biodiversiteitsportaal van de SPW. Voeg indien mogelijk een foto, video of de locatie van sporen toe.
